Mobbing Nedir, İşyerinde İspat Nasıl Yapılır? 2026 Rehber

Mobbing (işyeri yıldırması), çalışana yönelik sistematik, kasıtlı ve tekrarlayan psikolojik baskı, aşağılama veya dışlama davranışlarının bütünüdür. Tek seferlik sert bir konuşma değil; örüntü oluşturan ve kişinin işten ayrılmasını hedefleyen eylem dizisi mobbing olarak değerlendirilir. Türkiye'de özel bir "mobbing kanunu" olmamakla birlikte 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, İş Kanunu ve Yargıtay içtihadı kapsamlı bir koruma zemini oluşturmaktadır.

Mobbing Sayılan Davranışlar

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi içtihadına göre mobbing için üç temel koşul aranır: sistematiklik (en az birkaç hafta süren örüntü), kasıt (ihmale değil niyet aranır) ve mağdurun kişiliğine veya işine yönelik zarar. Tipik mobbing görünümleri:

• Sürekli ve haksız eleştiri, herkesin önünde aşağılama
• Görevsizleştirme: nitelik gerektirmeyen önemsiz işlere atama
• Toplantılar, bilgi akışı ve sosyal etkinliklerden dışlama
• Gerçeğe dayanmayan disiplin cezaları veya ihbarlarda bulunma
• "İstifa et yoksa seni işten çıkarırız" ya da "işini kaybedersin" baskısı
• Yıllık izin, terfi, eğitim gibi yasal haklardan kasıtlı olarak yoksun bırakma
• İş e-postaları veya fiziksel olarak izleme, takip

Yasal Dayanak: İşverenin Koruma Borcu

TBK m.417, işverene çalışanın kişiliğini, sağlığını ve onurunu koruma yükümlülüğü yükler. Bu yükümlülüğün ihlali manevi tazminat hakkı doğurur. Aynı zamanda İş Kanunu m.24/II-b, "işverenin işçiye sataşması" hâlini haklı fesih gerekçesi olarak kabul eder.

Mobbing İspatı: Delil Türleri

Yargıtay, mobbing davalarında ispat yükünü hafifletmiştir: mağdurun makul ölçüde inandırıcı olgular sunması yeterli, ardından işverenin aksini kanıtlama yükümlülüğü doğar. Kullanabileceğiniz delil araçları:

• Dijital yazışmalar: İş e-postası, WhatsApp, Teams, Slack — kendi hesabınıza gelen mesajları ekran görüntüsüyle kaydedin. Bu kaydetme hukuka aykırı sayılmaz.
• Olay günlüğü: Tarih, saat, yer, tanık ve olayın ayrıntısını içeren sistematik not defteri. Mahkemelerde "olayların sürekliliğini" ortaya koyan güçlü bir belge haline gelir.
• Tıbbi belgeler: Psikiyatrist, psikolog veya aile hekiminden alınan depresyon, anksiyete, uyku bozukluğu raporları; işyeriyle nedensellik ilişkisini içermesi kritiktir.
• İK şikâyetleri: İnsan kaynakları birimine yapılan her şikâyeti yazılı (e-posta) yapın ve bir kopyasını saklayın.
• Tanıklar: İş arkadaşları güçlü tanık olmakla birlikte iş kaybı korkusuyla çekimser kalabilirler. Eski çalışanlar genellikle daha rahat ifade verir.

Hangi Tazminatları Talep Edebilirsiniz?

• Manevi tazminat: Psikolojik zarar ve kişilik hakkı ihlali karşılığı. Anadolu İş Mahkemesi'nde 2026 itibarıyla 50.000–350.000 TL aralığı yaygındır; ağır vakalarda daha yüksek kararlar da mevcuttur.
• Kıdem tazminatı: Haklı fesih yapıyorsanız (İK m.24) 1 yılı doldurmuş işçi kıdeme hak kazanır.
• Maddi tazminat: Tedavi giderleri, iş arama sürecindeki gelir kaybı.
• İhbar tazminatı: Haklı fesihte ihbar süresi gerekmediğinden talep edilmez; ancak işverenin haksız feshinde işçi tarafından talep edilebilir.

Süreç: Arabuluculuk ve Dava

İş mahkemesine gitmeden önce zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmalıdır (7036 sayılı Kanun). Arabuluculukta anlaşılamazsa tutanak alınarak iş mahkemesinde dava açılır. Manevi tazminat talebinin zamanaşımı, fiilin öğrenilmesinden 2 yıl, her hâlde 10 yıldır.

Mobbing mi İş Stresi mi?

Her ağır iş yükü veya eleştiri mobbing değildir. Yöneticinin performans beklentisi, zaman zaman sert geri bildirim vermesi ya da yoğun dönemlerde fazla iş vermesi tek başına mobbing oluşturmaz. Ayrımı belirleyen üç unsur: sistematiklik, kişiselleştirme ve kasıt.

Sıkça Yapılan Hatalar

• Delil toplamadan istifa etmek: İstifa mobbingden doğan tazminat hakkını çoğunlukla ortadan kaldırır. Haklı fesih dilekçesi ile ayrılmak daha avantajlıdır.
• Yalnızca sözlü şikâyette bulunmak: İK'ya sözlü şikâyet ispat değeri taşımaz; her zaman yazılı yapın.
• Zamanaşımı kaçırmak: Fiilin öğrenilmesinden 2 yıl geçtikten sonra manevi tazminat talep edilemez.

İşyerinde baskı veya yıldırma yaşıyorsanız iş hukuku hizmetlerimiz sayfasından veya iletişim formumuzdan ücretsiz ön görüşme talebinde bulunabilirsiniz. İş sözleşmesi feshi ve işe iade yazılarımız da bilgi edinmenize katkı sağlayacaktır.

İşyerinde Mobbing Günlüğü Tutma Rehberi

Mobbingi ispat etmenin en etkili yollarından biri sistematik bir günlük tutmaktır. Mobbing günlüğü; tarih, saat, yer, olaya dahil olan kişiler ve olayın ayrıntılı tanımını içermelidir. Bu günlüğü işyeri bilgisayarında değil kişisel cihazınızda ya da kâğıt üzerinde tutun; bir kopyasını güvenilir bir kişiye veya e-posta hesabınıza gönderin.

Günlükte şunlara yer verin: "X tarihinde saat 14.00'de toplantı odasında Y kişisi beni bütün ekibin önünde 'bu işi beceremezsin' diyerek azarladı; toplantıda Z de vardı." Bu tür kayıtlar, mahkemede sistematikliği ortaya koymanın en somut yoludur.

Tanık Sorunu ve Çözüm Yolları

Mobbing davalarının en güç boyutu tanıklardır. İş güvencesi korkusuyla aktif çalışanların büyük çoğunluğu tanıklıktan kaçınır. Bu engeli aşmak için şu alternatiflere yönelmelisiniz:

• Eski çalışanlar: İşyerinden ayrılmış kişiler genellikle daha rahat ifade verir. Ayrılma sebepleri de davayı destekleyebilir.
• Yazılı deliller önceliği: E-posta ve mesaj kayıtları tanıktan daha güçlüdür; itiraz edilmesi güçtür.
• Ortak yaşanan anlar: Toplantı notları, proje yazışmaları veya şirket grup mesajları dolaylı tanıklık sağlayabilir.
• SGK devamsızlık kayıtları + hekim raporları: Mobbinge bağlı sağlık sorunları nedeniyle alınan raporlar olayların tarihiyle örtüşüyorsa güçlü bir bağlantı kurar.

Uzaktan Çalışmada Mobbing: Dijital İzler

Pandemi sonrasında yaygınlaşan uzaktan çalışma modeli, mobbing alanını da değiştirmiştir. E-posta dışlama, video toplantılarından çıkarılma, Slack kanallarından kasıtlı olarak uzak tutulma veya sürekli gece saatlerinde mesaj gönderilmesi gibi davranışlar dijital platformlarda gerçekleşen mobbing örnekleridir. Bu tür durumlarda dijital yazışmaların ekran görüntüsü ve metadata içeren kayıtları kritik delil niteliği taşır.

Mobbing mağduru olarak yapabileceğiniz en önemli şeylerden biri haklarınızı öğrenmek ve profesyonel destek almaktır. İş hukuku hizmetlerimiz kapsamında ilk değerlendirme ücretsizdir.

Mobbinge Maruz Kalan İşçinin Psikolojik Destek Hakkı

Hukuki hakların yanı sıra mobbing mağdurlarının psikolojik destek alma hakkı da mevcuttur. Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) aracılığıyla birinci basamakta psikolojik değerlendirme ücretsizdir. İstanbul'daki birçok ilçe belediyesi de ücretsiz psikolojik destek hizmeti sunmaktadır. Psikolog ya da psikiyatristten alınan rapor, mobbingin işyeriyle bağlantısını kuruyorsa hem ceza şikâyetinde hem de manevi tazminat davasında güçlü bir delil niteliği taşır.

İşverene Nasıl Şikâyet Edilir? Adım Adım İç Prosedür

1. Olayları günlüğe not edin; her girişin tarih ve tanık bilgisini eksiksiz yazın.
2. İK departmanına veya üst yöneticiye yazılı e-posta ile şikâyette bulunun; "bildirdiğimi bilmelerini istiyorum" açıkça belirtin.
3. Yanıt alınamıyorsa ya da yanıt yetersizse Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ALO 170 hattına başvurun; şikâyet numarasını alın.
4. İş müfettişi incelemesi talep edin; işyerinde resmi tutanak tutulur.
5. Delilleriniz hazırsa arabuluculuk veya iş mahkemesi yoluna gidin.

İç başvuruları tükettikten sonra dava açmak Yargıtay'ın istediği "iyi niyet" göstergelerinden biridir. Bu nedenle şikâyet sürecini belgelemek kritik önem taşır.

Mobbingde Sendika Desteği ve İşkolu Farkı

Sendikaya üye işçiler, mobbing vakalarında sendika temsilcisinden destek alabilir. Sendika, işverenle toplu görüşme yapabileceği gibi gerekirse grev dışı toplu eylem kararı da alabilir. Özellikle kamu sektöründe sendika temsilcisi aracılığıyla dile getirilen mobbing şikâyetleri, özel sektöre kıyasla daha hızlı çözüme kavuşabilmektedir. Sendika üyesi değilseniz, iş mahkemesi yolu her koşulda açıktır. Özel sektörde işçi yoğunluğunun düşük olduğu küçük işyerlerinde ise bireysel hukuki yol genellikle tek seçenektir.

Mobbing davası açmak için cesaret gerekiyor; ancak haklarınızı bilmeden hareket etmek de risk taşır. İş hukuku uzmanımızla ücretsiz görüşme yaparak durumunuzu değerlendirin, sonra karar verin.