Şirketler Hukuku Avukatı

Şirket Kurarken En Sık Yapılan 5 Hata

Şirketler hukukunda kuruluş aşamasında yapılan hatalar, ileride çok daha pahalıya patlıyor. Yıllardır görüyorum: girişimciler "önce işi başlatalım, sonra hukukçuya gideriz" diyor. Sonra ortaklar arasında çıkan ilk anlaşmazlıkta "ana sözleşmede yazmıyor", "imza yetkimiz net değil", "kâr dağıtımı için karar nasıl alınacak" gibi temel sorular çözümsüz kalıyor. Sonuç: hisse devri için yıllarca süren davalar, vergi cezaları, ortakların hayat boyu küstüğü iş ilişkileri.

Bu sayfada kuruluşundan tasfiyesine kadar şirket yaşamının her aşamasında neye dikkat etmeniz gerektiğini somut örneklerle anlatacağım. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, çoğunlukla varsayılan kuralları belirler — ama ana sözleşmede özel düzenlemeler yapmak hem yasal hem akıllıcadır. Anadolu Adliyesi Asliye Ticaret Mahkemesi'nde gördüğüm dosyaların önemli bir kısmı, baştan iyi hazırlanmış bir ana sözleşmeyle önlenebilirdi.

Hangi Şirket Türü Sizin İçin Doğru?

Türk hukukunda dört ana ticaret şirketi türü vardır: kollektif, komandit, limited (Ltd. Şti.), anonim (A.Ş.). Pratikte %95 ya limited ya anonim seçilir.

• Limited şirket: 50.000 TL minimum sermaye (2024'te yükseltildi), 1-50 ortak, ortakların sorumluluğu sermaye taahhüdüyle sınırlı. Karar mekanizması daha esnek; küçük-orta ölçekli işletmeler için ideal.
• Anonim şirket: 250.000 TL minimum sermaye (kayıtlı sermaye sisteminde 500.000 TL). Pay devri Limited'e göre çok daha esnek (noter şartı yok), halka açılma imkânı, profesyonel yönetim kurulu yapısı. Yatırım almak isteyen, hisse devri planlanan işletmeler için tercih edilir.
• Şahıs işletmesi: Tüzel kişiliği yoktur; tüm sorumluluk kişiseldir. Vergi avantajları (basit usul, esnaf muafiyeti) olabilir; ancak sınırlı sorumluluk yoktur. Tek başına faaliyet gösteren küçük ölçekli işler için.

Tür seçiminde sıkça atlanan faktörler: vergi yükü farkı (kurumlar vergisi vs. gelir vergisi), kâr dağıtımındaki stopaj, ileride yatırımcı alma planı, hissedarlar sözleşmesi gerekliliği. Aynı işi limited yerine anonim olarak kursanız, ileride yatırım turunda 50.000-100.000 TL'lik tür değiştirme masrafından kaçınmış olursunuz.

Şirket Kuruluş Adımları (2024 Sonrası)

Şirket kuruluşu 2024 reformlarıyla büyük ölçüde dijitalleşti. Sıralama:

1. MERSİS başvurusu: Merkezi Sicil Sistemi üzerinden ortaklar, sermaye, ana sözleşme bilgileri girilir.
2. Ana sözleşmenin hazırlanması ve noter onayı: Standart örnek yerine şirketinize özel düzenlenmiş ana sözleşme şart. İmza sirküleri de bu aşamada düzenlenir.
3. Sermaye blokesi: Bankada şirket adına sermayenin %25'i bloke edilir (limited için), kalan 24 ay içinde tamamlanır.
4. Ticaret Sicil Tescili: Bağlı bulunulan ticaret sicil müdürlüğüne tescil. Bu aşamada şirket tüzel kişilik kazanır.
5. Vergi dairesi açılışı: Faaliyet kodu (NACE) bildirimi, beyanname yükümlülükleri.
6. SGK işyeri tescili: Sigortalı çalıştıracaksanız.
7. e-Tebligat ve KEP adresi: Tüzel kişiler için zorunlu.

Tüm süreç doğru hazırlandığında 5-10 iş günü sürer. Ancak ana sözleşme kalıp metin değil, "neyi yasaklayacağız neye izin vereceğiz?" sorularına özel cevaplarla hazırlanmalıdır.

Ana Sözleşmede Olmazsa Olmazlar

Ana sözleşmenin "boş örnek"le hazırlanması en yaygın hata. Aşağıdaki maddeleri ana sözleşmeye koymak ileride binlerce TL'lik dava maliyetini önler:

• Pay devir kısıtlamaları: "Pay devri ortakların oy birliği ile mümkündür" gibi düzenleme, ortağın hisselerini istemediğiniz bir üçüncü kişiye satmasını engeller.
• Çekilme/çıkarılma şartları: Ortak hangi durumda çekilebilir, hangi durumda çıkarılabilir, payına nasıl bedel biçilir — netleştirilmeli.
• Kâr dağıtımı kuralları: "Kâr ortakların oy çoğunluğu ile dağıtılır" mı, yoksa "her yıl en az %X dağıtılır" mı? Bu ayrım, küçük ortağı korumak için kritik.
• Genel kurul karar nisapları: Esas sözleşme değişikliği, sermaye artışı gibi önemli kararlar için ağırlaştırılmış nisap (örneğin 2/3 veya 3/4) belirlenebilir.
• Rekabet yasağı: Ortakların şirket konusu işlerle ilgili başka iş kurmasını engelleyen klozlar.
• Tahkim/arabuluculuk şartı: Ortaklık uyuşmazlıklarında dava yerine tahkim öngörülmesi, hızlı ve gizli çözüm sağlar.

Ortaklık Uyuşmazlıkları: En Çok Görülen 4 Senaryo

Şirketlerde ortaklar arası anlaşmazlık çoğunlukla şu dört senaryodan birinde patlar:

1) "Kârı dağıtmıyorum, yatırım yapacağız" çıkmazı: Çoğunluk ortağı kârı şirkette tutar, küçük ortak hiç gelir alamaz. TTK m.519-520 yasal yedek akçe payı ayrılmasını zorunlu kılar; ancak bu sınırların ötesinde kâr dağıtımı için özel müdahale gerekir. Aleyhine pay sahibi kararı çıkartılabilir.

2) Ortağın şirketi rakibe karşı zayıflatması: Bir ortağın şirket dışında aynı konuda iş kurması (rekabet yasağı ihlali), şirket fırsatlarını kendine yönlendirmesi (corporate opportunity doctrine). TTK m.396 yöneticinin ve TTK m.626 yönetim kurulu üyesinin sadakat yükümlülüğü çerçevesinde tazminat ve görevden alma davaları açılabilir.

3) "Ben paramı geri istiyorum": Anlaşmazlık çıkan ortak çekilmek istiyor ama hisselerini başkasına satamıyor. Limited şirkette ortağın çıkarılması veya çıkması için ortaklık uyuşmazlığı davası açılır; haklı sebep ispatı şart.

4) Şirketin kilitlenmesi: İki eşit ortağın anlaşamaması ve genel kurulun karar alamaması (deadlock). Bu durumda fesih davası (TTK m.245) son çaredir; ancak çoğu zaman hisselerin birinin diğerine satışıyla çözülür.

Genel Kurul Kararlarına İtiraz

TTK m.445-451 hukuka, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının iptali için 3 ay içinde dava açılabileceğini düzenler. Davayı açan ortak, toplantıya katılıp muhalefet şerhi düşmüş olmalıdır. Yoksa dava hakkı düşer.

Yokluk ve butlan halleri (toplantı çağrı yapılmamışsa, gündem dışı karar alındıysa) ise süreye bağlı değil; her zaman tespit edilebilir.

Birleşme, Devralma ve Bölünme (M&A)

Şirket birleşme ve devralma süreçleri çok katmanlıdır:

• Hukuki due diligence: Hedef şirketin sözleşmeleri, açık davaları, vergi durumu, çalışan hakları, fikri mülkiyet portföyü incelenir.
• Hisse devir sözleşmesi: Beyan ve garantiler, koşullu ödemeler (earn-out), sınırlı sorumluluk klozları içerir.
• Rekabet Kurumu bildirimi: Belirli ciro eşiklerini aşan birleşme/devralmalar için zorunlu (4054 sayılı Kanun).
• Vergi yapılandırması: KDV ve kurumlar vergisi açısından en uygun yapının belirlenmesi.

Birleşmede 6102 sayılı TTK m.136-158, bölünmede m.159-179, tür değiştirmede m.180-190 düzenlemeleri uygulanır.

Tasfiye ve Şirketin Kapatılması

Şirket faaliyetlerine son vermek istiyorsanız tasfiye süreci işletmeniz gerekir. Aşamalar: tasfiyeye girme kararı (genel kurul), tasfiye memuru atanması, ticaret unvanına "tasfiye halinde" ibaresinin eklenmesi, alacaklılara üç defa çağrı ilanı (toplam 1 yıl), borçların ödenmesi, kalan malvarlığının pay sahiplerine dağıtılması, ticaret sicilden terkin.

Tasfiye en az 6 ay sürer. Vergi dairesi ve SGK ile uyumlu kapatma yapılmazsa ileride kişisel sorumluluk doğabilir; özellikle kamu alacakları açısından "müteselsil sorumluluk" söz konusu olabilir. Bu nedenle tasfiyeyi hukukçu eşliğinde yürütmek önerilir.

Hizmet Alanlarım

• Şirket Kuruluşu ve Ana Sözleşme — Ltd. Şti., A.Ş., kooperatif
• Ortaklık Uyuşmazlıkları — Kâr dağıtımı, çıkarma, fesih
• Birleşme ve Devralma (M&A) — Due diligence, pay devri
• Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Kararları — İptal davası
• Tasfiye ve Şirket Kapatma İşlemleri
• Ticari Sözleşmeler — Distribütörlük, franchise, ortak girişim
• Hissedarlar Sözleşmesi (SHA) — Yatırım turları, çıkış mekanizmaları
• Rekabet Hukuku Uyum Danışmanlığı
• Sözleşmesel Cezai Şart ve Tazminat Davaları

Önleyici Hukuk: Sorun Çıkmadan Önce Müdahale

Şirketler hukukunda en değerli hizmet "önleyici danışmanlık"tır. Aylık veya yıllık danışmanlık anlaşması ile şirketinizin sözleşmelerini, KVKK uyumunu, çalışan sözleşmelerini, ticari yazışmalarını proaktif olarak gözden geçiriyorum. Bu, ileride çıkabilecek davaların büyük çoğunluğunu önler. Özellikle KOBİ'ler için bu hizmet, kurumsal hukuk departmanı maliyetinin onda biri kadardır.

Anadolu Ticaret Mahkemesi Süreçleri

Şirketler hukuku davaları Anadolu Adliyesi Asliye Ticaret Mahkemeleri'nde görülür. Ortaklık uyuşmazlığı davaları ortalama 1.5-3 yıl, genel kurul iptal davaları 8-14 ay sürer. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde toplu hâkim heyeti karar verir; bu, kararların hukuki olarak güçlü olduğu anlamına gelir. İlk değerlendirmede şirketinizin durumunu detaylı olarak incelediğimde, dava yolundansa ön müzakere veya hisse devri çözümlerinin daha uygun olduğunu sıkça tespit ediyorum.