Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2026 Güncel Süreç

Boşanma, TMK m.161-184 arasında düzenlenmiş ve Aile Mahkemeleri'nin görev alanına giren bir dava türüdür. İki temel yol vardır: anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma. Hangisinin uygulanacağı, tarafların uzlaşıp uzlaşamadığına bağlıdır.

Anlaşmalı Boşanma

TMK m.166/3'e göre evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması ve her iki tarafın boşanmayı kabul etmesi gerekir. Taraflar nafaka, velayet, mal paylaşımı ve tazminat konularını düzenleyen bir protokol hazırlar; hâkim bu protokolü inceleyip tarafları dinledikten sonra karar verir.

Protokolde en çok sorun yaratan kısım nafaka düzenlemesidir. Yoksulluk nafakası ile iştirak nafakası ayrı ayrı belirlenmeli. Kişisel ilişki takvimi de açık yazılmalı — "uygun görülen zamanlarda" gibi muğlak ifadeler hâkim tarafından kabul edilmez. Mal paylaşımını "aramızda anlaştık" diye geçiştiren protokoller de reddediliyor.

Avukat desteğiyle hazırlanan protokollerde ilk celsede karar çıkma oranı oldukça yüksektir. Anadolu Adliyesi'nde süreç genelde 4-8 hafta.

Çekişmeli Boşanma

Taraflardan birinin boşanmayı kabul etmediği ya da nafaka, velayet gibi konularda uzlaşılamadığı durumlarda açılır. TMK'da sayılan boşanma sebepleri (m.161-166):

• Zina (m.161): Eşin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışı. Affedildikten sonra dava açma hakkı düşer; öğrenmeden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl içinde dava açılmalı.
• Hayata kast, pek kötü ya da onur kırıcı davranış (m.162): Şiddet, hakaret, küçük düşürme. Affedilirse hak düşer; öğrenmeden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl.
• Suç işleme ve haysiyetsiz yaşam (m.163): Eşin küçük düşürücü suç işlemesi veya haysiyetsiz yaşam sürmesi.
• Terk (m.164): Haklı sebep olmaksızın eşin ortak konutu en az 6 ay terk etmesi. Hâkim ihtarından sonra 2 ay daha dönmemesi gerekir.
• Akıl hastalığı (m.165): Eşin akıl hastalığı tedavisi mümkün olmayan ve birlikte yaşamı çekilmez kılan boyutta olmalı; resmî sağlık kurulu raporu şart.
• Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m.166): En sık başvurulan genel sebep. Şiddetli geçimsizlik, güven sarsıcı davranışlar, sürekli tartışma. Hâkim somut delillerle değerlendirir.

Çekişmeli davalarda süre Anadolu Adliyesi'nde 12-18 ay arasında değişiyor. İstinaf dahil edilirse 2 yılı bulabilir. Dava süresince TMK m.169 gereği tedbir nafakası talep edilebilir — tensip zaptında istenmesi önemli, sonra da istenebilir ama erken talep avantajlıdır.

Velayet

Hâkim velayeti belirlerken TMK m.182 çerçevesinde çocuğun üstün yararını esas alır. Yasada "anne önceliği" diye bir kural yok, ama Yargıtay kararlarında 0-6 yaş grubunda fiilen anne bakımına öncelik verildiğini görüyoruz.

Mahkeme velayet kararından önce sosyal inceleme raporu aldırır. Pedagog ve sosyal hizmet uzmanı her iki ebeveynin evini ziyaret eder. Çocuğun yaşam koşulları, odası, ebeveynlerin iş durumu ve yakın çevre değerlendirilir. Çocuk idrak çağındaysa (genelde 8+) hâkim çocuğu da dinleyebilir.

Nafaka Türleri

Boşanma davalarında üç farklı nafaka gündeme gelir ve bunlar sıklıkla karıştırılır:

• Tedbir nafakası (TMK m.169): Dava süresince geçerli. Tensip zaptıyla talep edildiğinde hâkim genelde hemen bağlar.
• İştirak nafakası (TMK m.182): Velayeti almayan ebeveynin çocuk için ödediği nafaka. Çocuk reşit olana, eğitim devam ediyorsa bitene kadar sürer.
• Yoksulluk nafakası (TMK m.175): Boşanmayla yoksulluğa düşecek eşe ödenir. Kusuru ağır olan taraf lehine hükmedilemez.

Anadolu Adliyesi'nde 2026 rakamlarıyla yoksulluk nafakası 4.000-15.000 TL, iştirak nafakası çocuk başına 3.000-8.000 TL aralığında seyrediyor. Tarafların gelir durumu belirleyici.

Mal Paylaşımı

01.01.2002 sonrası evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir (TMK m.218 vd.). Evlilik süresince alınan taşınmaz, araç, birikim eşit paylaşılır. Evlilik öncesi mallar ve miras yoluyla gelenler kişisel mal sayılır.

Mal kaçırma riski olan durumlarda — ki pratikte sık karşılaşılır — ihtiyati tedbir talebiyle tapu ve trafik müdürlüğüne yazı yazılarak devir işlemleri dondurulabilir. Bu talebin zamanlaması önemlidir; dava açılmadan önce de yapılabilir, ancak gerekli şartların oluşmuş olması gerekir.

Mal paylaşımında miras yoluyla gelen mallar sıkça gündeme gelir. Miras malı kişisel maldır ve paylaşıma dahil edilmez. Taraflardan birinin iş sözleşmesinin feshedildiği durumlarda kıdem tazminatı tutarı nafaka hesabında dikkate alınabilir.

Dava Açmadan Önce Yapmanız Gereken Hazırlık

Müvekkillerle ilk görüşmemde mutlaka şunları sorarım: ortak hesap var mı, kimde, son bir yıllık hareketleri elinizde mi? Çocuğun okul-doktor randevuları kim tarafından takip ediliyor, kanıtlanabilir mi? Aile içinde yazışmalar (mesaj, e-posta) son altı ayda saklandı mı? Bu üç başlığa baştan hazırlanmadan açılan davalar dosyanın ilerleyen aşamasında zayıf kalıyor.

Pratik bir liste: kimlik fotokopisi, evlilik cüzdanı, çocukların doğum belgesi, son üç aylık maaş bordrosu (ya da gelir belgesi), tapuların/araç ruhsatların kopyaları, ortak hesap ekstreleri, varsa şiddet/karakol tutanağı, varsa sağlık raporu — bu belgelerin tümünü elektronik ortamda kendinize ait bir klasörde toplayın. Bu, "evi bırakmak zorunda kaldığım gün hiçbir şey alamadım" senaryosuna karşı en büyük güvenceniz.

Anadolu Adliyesi Aile Mahkemesi'nde Tipik Akış

Dava dilekçesi sunulduktan sonra mahkeme önce tensip zaptı yapar — burada davaya bakacak hâkim, ön inceleme tarihini ve hangi tedbirleri uygulayacağını (geçici nafaka, çocukla görüşme planı, tapu üzerine ihtiyati tedbir gibi) belirler. Tensip zaptının kararnamede istemeyi unutmamanız gereken en önemli konu, ihtiyati tedbir taleplerinizdir.

Ön inceleme duruşmasında taraflar bir araya getirilir, sulh denenir; uzlaşma olmazsa tahkikat aşamasına geçilir. Tanıklar bu aşamada çağrılır. Anadolu Adliyesi'nde duruşma günleri 4-6 ay arayla verildiği için bir çekişmeli dosya 8-10 duruşmayı bulabilir; karar duruşmasından önce esas hakkında beyan dilekçesi sunulması ve karar gerekçelerinin sağlam temellendirilmesi şart.

Sık Yapılan Stratejik Hatalar

Aldatmayı ispat etmek için telefonu karıştırmak. Yargıtay defalarca söyledi: hukuka aykırı (rıza dışı) elde edilen WhatsApp ekran görüntüleri, ses kayıtları çoğu zaman delil sayılmaz; üstüne kişiye özel hayatın gizliliği suçundan ayrı dava açılabilir. Aldatma iddiasını otel-uçak biletleri, kamuya açık paylaşımlar ve üçüncü kişilerin tanıklığıyla kurmak gerekir.

"Önce ben evi terk edersem haksız sayılırım" korkusu. Bu eski bir efsane. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi yıllardır şunu söylüyor: evi terk eden eşin terkinde haklı bir sebebi varsa (şiddet, hakaret, yaşam kalitesinin zedelenmesi) bu terk haksız sayılmaz. Yine de terk öncesi yazılı uyarı (e-posta, mesaj) bırakmak bu sebebi belgelemenize yardımcı olur.

Mal kaçırılmasını bekleyip sonra şikâyet etmek. Karşı tarafın evi devrettiğini öğrendiğinizde dava açmak yerine, dava açılırken eş zamanlı ihtiyati tedbir talebi ile tapuyu dondurmak hem hızlı hem etkin yoldur. "Sonra muvazaa davası açarız" çoğunlukla yıllarca sürer ve sonuç belirsizdir.

Dava Açıldıktan Sonra Eşle İletişim

Çocuk olduğunda boşanma davası "iletişimi keserek" yürütülemez. Çocukla görüşmeler, okul kararları, hastalık durumları sürekli konuşulmak zorundadır. Bu yüzden müvekkillere özellikle önerdiğim bir uygulama: çocuk konularını WhatsApp veya e-posta üzerinden, kısa ve sadece bilgilendirme amaçlı yazışmalarla sürdürün. Sözlü konuşmalardan kaçının; bu hem ileride delil için hem de gerginliği azaltmak için işe yarar.

Velayetin kimde olacağı netleşmediyse, dava süresince çocukla yapılan görüşmelerin "yeterli ve düzenli" olması — özellikle velayet talep eden tarafın aktif rolü — sosyal inceleme raporu açısından çok belirleyici. Görüşmelere düzenli gitmeyen veya çocukla iletişimi kesilmiş ebeveyn aleyhine pedagog raporu sıkça olumsuz çıkıyor.

Boşanma Süresince Sigorta, Maaş, Konut

Az bilinen bazı pratik konular: SGK üzerinden eşin sağlık sigortasından yararlanan kişi, boşanma kesinleştikten sonra bu hakkı kaybeder. Boşanma süresince ise hak devam eder. Çalışmıyorsanız hemen genel sağlık sigortası başvurusu yapmak gerekiyor.

Müşterek konutun kullanımı için tedbir talep etmediyseniz boşanma kararı kesinleşene kadar her iki tarafın da konuta erişim hakkı devam eder. Pratikte birinin gönüllü olarak ayrılması gerekiyor; aksi halde fiziksel paylaşım zor. Müşterek konut tahsisi (TMK m.169) talebi bu yüzden dava dilekçesinde özel olarak yer almalıdır.

Boşanma sürecinizle ilgili hukuki değerlendirme için iletişim sayfamızdan veya +90 538 980 49 46 numarasından randevu alabilirsiniz.

Anadolu Adliyesi'nde Boşanma Davası Süreci

Boşanma davası açacak iseniz görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir; yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydan beri birlikte oturulan yerin Aile Mahkemesi'dir (HMK m.9). Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Sancaktepe ve Sultanbeyli ilçelerinden açılan boşanma davaları İstanbul Anadolu Adliyesi Aile Mahkemeleri'nde görülür.

Anadolu Adliyesi uygulamasında ortalama süreler:

• Anlaşmalı boşanma: 4-8 hafta (eksiksiz protokolle 1 celsede sonuçlanır)
• Çekişmeli boşanma (basit): 8-14 ay
• Çekişmeli boşanma (mal paylaşımı, velayet uyuşmazlıklı): 14-24 ay
• İstinaf süreci (gerekirse): +6-12 ay

Süreyi etkileyen faktörler: tanık dinlenmesi, sosyal inceleme raporu, mali müşavir/pedagog bilirkişi atamaları, tarafların delil sunma hızı.

Boşanma Davasında Sıkça Yapılan Hatalar

Yıllar içinde gözlemlediğim, müvekkillerin avukat olmadan davaya girdiğinde yaptığı hatalar:

• Sosyal medyadan delil: Eşinizin sosyal medya paylaşımları, mesajları delil olarak kullanılabilir. Hukuka uygun şekilde (ekran görüntüsü + tarih + tanık) saklanmalıdır. Hesabı hack ederek ele geçirilen mesajlar geçersizdir; aksine size karşı suç oluşturur.
• Eve dönmek - terk davasında zayıflık: Terk sebebine dayalı boşanma açtıysanız ve dava süresince eski eve döndüyseniz dava reddedilir. Süreç boyunca ayrı yaşamaya devam etmek şart.
• Mal kaçırma girişimi: Boşanmadan önce taşınmazları üçüncü kişiye devretmek TMK m.229 kapsamında karine kurar. Mal mahkemece geri alınır, ayrıca hile/dolandırıcılık iddiası gündeme gelebilir.
• Tedbir nafakası talep etmemek: Boşanma açıldığında talep edilen tedbir nafakası dava süresince ödenir. Geç talep eden taraf önemli mali kayıp yaşar.
• Çocuklar üzerinden baskı: Çocuğa "annene/babana git" diyerek manipülasyon, kişisel ilişki düzenlemesinde aleyhinize sonuç doğurur.

Boşanma sürecinde boşanma hukuku kapsamında nafaka, velayet ve mal paylaşımı başlıkları ayrı ayrı ele alınmalıdır. Detaylı bilgi için nafaka türleri, velayet davası ve mal paylaşımı davası rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.