İş Kazası Tazminatı: Haklar ve Hesaplama 2026

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13'te tanımlanmıştır. İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, sigortalıyı bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay iş kazasıdır. İş kazası nedeniyle işçi hem SGK'dan ödenek alabilir hem de işverene karşı tazminat davası açabilir.

İş Kazasında İşverenin Yükümlülükleri

• SGK bildirimi: İş kazası, kazanın olduğu tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK'ya bildirilmelidir.
• Kolluk bildirimi: Kaza sonucu ölüm veya yaralanma varsa derhal kolluk kuvvetlerine haber verilir.
• Kaza raporu: İşyerinde kaza raporu düzenlenir ve tanık beyanları alınır.

Bildirim yükümlülüklerine uyulmaması işveren aleyhine idari para cezasına ve tazminat davasında kusur tespitinde olumsuz değerlendirmeye yol açar.

Tazminat Türleri

Maddi Tazminat

İş kazası sonucunda işçinin geçici veya kalıcı iş göremezlik yaşaması halinde maddi tazminat talep edilir. Hesaplama kalemleri:

• İş göremezlik tazminatı: Kalıcı iş göremezlik oranına göre hesaplanan gelir kaybı. PMF yaşam tablosu ve teknik faiz uygulanır.
• Tedavi giderleri: SGK tarafından karşılanmayan masraflar.
• Bakıcı giderleri: Kalıcı engel nedeniyle bakıma muhtaç hale gelinmesi.
• Destekten yoksun kalma: İş kazası sonucu ölüm halinde bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tazminat hakkı.

Manevi Tazminat

İş kazası nedeniyle yaşanan acı, elem ve üzüntünün karşılığıdır. Miktarı hâkimin takdirindedir. Tarafların kusur oranı, zarar görenin yaşı, olay koşulları ve sosyal durumu dikkate alınır. Ölüm halinde yakınlar da manevi tazminat talep edebilir.

Kusur Tespiti

İş kazası davalarında en kritik unsur kusur oranıdır. Bilirkişi heyeti (genellikle iş güvenliği uzmanı ve hekim) olay yerini inceleyerek işveren kusuru ve işçi kusurunun oranını belirler. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331 sayılı) kapsamındaki tedbirlerin alınmamış olması işveren kusurunu artırır.

Tipik işveren kusuru örnekleri: yetersiz iş güvenliği eğitimi, eksik koruyucu ekipman, güvenlik donanımı olmayan makine, risk değerlendirmesi yapılmamış olması.

Dava Süreci ve Zamanaşımı

İş kazası tazminat davası İş Mahkemeleri'nde açılır. Zamanaşımı TBK m.146 gereği 10 yıldır (haksız fiil). Ölüm halinde zamanaşımı ölüm tarihinden itibaren başlar. Ceza davası açılmışsa ceza zamanaşımı süresinin uzun olması halinde o süre uygulanır.

İş Kazası Sayılan Olağandışı Durumlar

"İş kazası ancak işyerinde olur" yanılgısı çok yaygın. SGK ve Yargıtay'ın iş kazası saydığı durumlar çok daha geniştir. 5510 sayılı Kanun m.13'e göre iş kazası sayılan haller:

• İşyerinde meydana gelen olaylar (en bilinen tipi)
• İşveren tarafından verilen görevle başka yere gönderilirken yaşanan olaylar — örneğin müşteri ziyaretine giderken trafik kazası geçirmek
• Sigortalının evden işyerine veya işyerinden eve giderken yaşadığı olaylar (servis aracında veya işveren tarafından düzenlenen ulaşımda)
• Emziren kadının çocuğuna süt vermek üzere ayrıldığı zamanlar
• Eğitim, kongre, seminer gibi işveren tarafından gönderildiği toplantılar sırasında

Pratikte tartışmalı durum: "Servis kullanmıyordum, kendi aracımla işe gidiyordum" — bu durum genelde iş kazası sayılmıyor. Ancak işveren ulaşım için para veriyorsa (ulaşım ücreti) ve siz bu ücretle taksi/araba kullanıyorsanız, yol kazası iş kazası sayılabiliyor.

Kalp Krizi ve İş Kazası: Şaşırtıcı Tartışma

İşyerinde kalp krizi geçiren işçinin durumu uzun yıllar boyunca tartışıldı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2011 tarihli kararından sonra işyerinde geçirilen kalp krizi iş kazasıdır görüşü yerleşti.

Bu sayede:

• Sigortalı veya yakınları SGK'dan iş kazası ödenekleri alabiliyor
• İşverenin iş güvenliği kapsamındaki ihmali (stres, mobbing, fazla mesai) tespit edilirse tazminat sorumluluğu doğuyor
• Ölüm halinde destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebiliyor

Müvekkilim olan bir kadının eşi 50 yaşında, fazla mesai yaparken kalp krizi geçirip vefat etti. İşverenin son 3 ay boyunca uyguladığı yoğun mesai temposu (haftada 70 saat çalışma) bilirkişi raporuyla tespit edildi. 1.200.000 TL maddi + 500.000 TL manevi tazminat alındı.

SGK Geçici İş Göremezlik Ödeneği vs. Tazminat Davası

İş kazası geçirdiğinizde iki ayrı kanaldan gelir akışı sağlanabilir:

1. SGK Ödenekleri (Sosyal Güvenlik Hukuku):

• Geçici iş göremezlik ödeneği: Çalışılamayan süre için günlük kazancın 2/3'ü
• Sürekli iş göremezlik geliri: %10'un üzerinde maluliyet halinde aylık gelir
• Ölüm halinde dul ve yetim aylığı

2. Tazminat Davası (İş Hukuku - İşverene Karşı):

• Maddi tazminat (gelir kaybı, tedavi gideri, bakıcı gideri)
• Manevi tazminat (acı, elem, üzüntü)
• Destekten yoksun kalma (ölüm halinde)

İkisi birbirini engellemez. SGK aldığınız ödenekler tazminat hesabında düşülür, ancak yine de net tazminat alabilirsiniz. Çoğu işçi sadece SGK ödeneğini alıp tazminat davası açmıyor — bu büyük bir kayıp.

Bilirkişi Raporunda Etkili Olan Kusur Faktörleri

İş kazası davalarının kaderini bilirkişi raporu belirler. İşverenin kusurunu yükselten faktörler:

• İSG eğitimi belgelerinin eksikliği: İşçinin almış olduğu iş güvenliği eğitiminin kayıtları yoksa işveren büyük zaafa uğrar
• Risk değerlendirmesinin yapılmamış olması: 6331 sayılı Kanun gereği zorunlu olan risk analizi raporu yoksa
• Koruyucu ekipman eksikliği: Baret, eldiven, gözlük gibi KKD'lerin sağlanmaması
• Makine/ekipman bakımı: Periyodik bakım kayıtları yoksa
• İş güvenliği uzmanı/işyeri hekimi yok: Belirli kadrosu olan işyerlerinde bu görevliler zorunlu
• Olayın daha önce de yaşanmış olması: Aynı tipte kazaların tekerrür etmesi

İşçinin kusurunu artıran faktörler:

• İSG eğitimi almış olmasına rağmen kurallara uymama
• Verilen koruyucu ekipmanı kullanmama
• Makineyi tarif edilenden farklı kullanma
• Alkol veya uyuşturucu etkisi altında çalışma

İş Kazası Tazminat Davasında Pratik Süreç

Anadolu Adliyesi İş Mahkemeleri'nde iş kazası dosyalarının seyri:

1. 0-3. ay: Dava dilekçesi, davalıya tebligat, davalı cevabı
2. 3-6. ay: Ön inceleme duruşması, deliller toplanır
3. 6-12. ay: Bilirkişi raporu (kusur tespiti, maluliyet hesabı)
4. 12-15. ay: Tarafların itirazları, yeni bilirkişi raporu (gerekirse)
5. 15-18. ay: Karar duruşması ve hüküm
6. 18-30. ay: İstinaf süreci (Bölge Adliye Mahkemesi)

Toplam süre 1,5-3 yıl arası. Bu uzun süre boyunca işçi maddi yetersizlik yaşıyorsa, dava içinde "ihtiyati tedbir" yoluyla işverenden geçici ödeme yapılması talep edilebilir.

Kıdem tazminatı ve iş hukuku hizmetlerimiz hakkında bilgi almak için bize ulaşabilirsiniz.

İş Kazası Sonrası İşveren Yükümlülükleri

İş kazası gerçekleştiğinde işverenin yerine getirmesi gereken yasal yükümlülükler:

• SGK bildirimi (3 iş günü içinde): Kazanın olduğu tarihten itibaren e-bildirim sistemi üzerinden bildirim. Süreyi geçiren işveren idari para cezasına maruz kalır.
• Kolluk bildirimi: Ölüm veya ağır yaralanma varsa derhal polis/jandarmaya haber verme. Olay yeri inceleme yapılır.
• Kaza raporu (3 nüsha): İşyerinde olayın detaylı raporu düzenlenir; tanık beyanları alınır.
• İSG kurulu toplantısı: Eğer 50+ işçi varsa İSG kurulu olağanüstü toplanır; benzer kazaların önlenmesi için tedbir alır.
• Tıbbi muayene desteği: İşçinin tedavi giderleri SGK tarafından karşılanır; özel sağlık giderleri için işveren sorumlu olabilir.

Bu yükümlülüklere uymayan işveren ileride tazminat davasında ciddi dezavantaj yaşar; bilirkişi raporunda kusur oranı yükselir.

Anadolu Adliyesi'nde İş Kazası Tazminat Davası

Görevli mahkeme İş Mahkemesi'dir. 2018'den itibaren arabuluculuk zorunlu. Anadolu Adliyesi uygulamasında ortalama süreler:

• Arabuluculuk: 3-6 hafta
• Dava açma + ön inceleme: 2-4 ay
• İş güvenliği bilirkişi raporu (kusur tespiti): 4-6 ay
• Tıbbi bilirkişi raporu (maluliyet tespiti): 3-5 ay (ATK Adli Tıp Kurumu)
• Aktüer hesap raporu (gelir kaybı): 2-3 ay
• Karar duruşması: 1-2 ay
• İstinaf: +6-12 ay

Toplam süre 18-30 ay arası. Ölüm halinde destekten yoksun kalma davasının zamanaşımı 10 yıldır (TBK m.146).

İş Kazası Tazminat Davasında Sıkça Yapılan Hatalar

• SGK ödeneklerini almakla yetinmek: SGK ödenekleri (geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik geliri) tazminat davasından FARKLI. İşverene karşı ayrıca tazminat davası açılabilir; çoğu işçi bu hakkını bilmediği için kullanmıyor.
• Bilirkişi raporuna itiraz etmemek: Kusur oranı veya maluliyet tespiti lehinize değilse mutlaka itiraz edin; ek bilirkişi talep edebilirsiniz.
• Tedavi giderlerini saklamamak: Hastane faturaları, ilaç fişleri, fizik tedavi ödemeleri, bakıcı ücretleri saklanmalı; tazminata eklenir.
• Manevi tazminat talebini düşük tutmak: Manevi tazminatın hesabı yok; hâkim takdir eder. Talep ettiğiniz tutar hâkimin değerlendirmesinde anchor olur. Düşük talep edip yüksek alma şansınız az.
• Tanık eksikliği: Olay yerini gören iş arkadaşları en güçlü tanıklar. İşten çıkarılma korkusuyla ifade vermemeleri sık görülür; bu yüzden ifadeyi erken almak önemli.
• Aktüeryal hesap formülünü bilmemek: Sürekli iş göremezlik tazminatı PMF yaşam tablosu + teknik faiz formülüyle hesaplanır. Hesap raporu lehinize değilse aktüer talep edin.

İş kazası ve iş hukuku konularında iş kazası, iş hukuku hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işe iade davası rehberlerimiz de ilgili konularda detay sunar.