iş hukuku avukatı istanbul

İş Hukuku ve Tazminat Rehberi

İş hukuku uyuşmazlıklarında süreler kısadır ve dava öncesi arabuluculuk çoğu dosyada zorunludur. Bu rehber, işten ayrılma, haksız fesih, işe iade ve iş kazası tazminatı konularında doğru sayfalara hızlı ulaşmanız için düzenlenmiştir.

kıdem tazminatı işe iade davası ihbar tazminatı iş kazası tazminatı mobbing

İş Hukuku Uyuşmazlıklarında Temel Süreç

4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki uyuşmazlıklarda önemli bir usul şartı bulunmaktadır: bireysel iş uyuşmazlıklarında arabuluculuğa başvurulmadan dava açılamaz. Arabuluculuk süresini kaçırmak, hak düşürücü sürelerle birleşince ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Kıdem Tazminatı Hakkı

En az bir yıl çalışmış olan işçi; işverenin haksız feshi, emeklilik, askerlik veya sağlık nedeniyle işten ayrılma hallerinde kıdem tazminatına hak kazanır. Her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret esas alınır. Hesaplamaya temel maaş, yemek, ulaşım ve düzenli ikramiye gibi sürekli ödemeler dahil edilir. Yasal tavan aşılamaz.

İşe İade Davası

Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı ay kıdemi olan işçiler geçersiz feshe karşı işe iade talep edebilir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, işçi arabuluculuk tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açmalıdır.

İhbar Tazminatı ve Fesih

İş sözleşmesi, ihbar süresi tanınmadan sonlandırılırsa ihbar tazminatı doğar. Kıdeme göre değişen ihbar süreleri (2-8 hafta) bildirim tarihinden itibaren işlemeye başlar. İşveren veya işçi süreyi peşin ödeyerek iş akdini derhal sona erdirebilir. Haksız fesih halinde işçi ihbar tazminatının yanı sıra kıdem tazminatını da talep edebilir.

İş Kazası ve Meslek Hastalığı Tazminatı

İş kazası; işyerinde, işe gidip gelirken veya işveren yönetiminde iken gerçekleşen kazalardır. İşverenin iş güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. SGK'nın yaptığı ödemeler, işverenin sorumluluğunu tamamen kaldırmaz. Maluliyet oranının belirlenmesi sürecin önemli bir parçasıdır.

Mobbing (Psikolojik Taciz)

İşyerinde sistematik olarak uygulanan psikolojik baskı, aşağılama veya dışlama eylemleri mobbing kapsamında değerlendirilir. Mağdur işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep edebileceği gibi ayrıca manevi tazminat davası da açabilir. Mobbingin ispatında tutarlı belge ve tanık delili kritik önem taşır.

Süre Uyarısı

İş hukuku davalarında hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri çok önemlidir. İşe iade davasında arabuluculuk başvurusunun fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde yapılması gerekir. Kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Bu sürelerin kaçırılması halinde dava açma hakkı sona erer.

Sık Sorulan Sorular

İş hukuku dosyasında ilk adım nedir?
Çoğu alacak ve işe iade dosyasında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulur. Süreler kaçırılmadan belge, bordro ve fesih nedeni incelenmelidir.
Kıdem tazminatı her işten ayrılmada alınır mı?
Hayır. Çalışma süresi, fesih nedeni ve işçinin haklı sebebi gibi şartlar birlikte değerlendirilir.
İşe iade davasını kazanırsam ne olur?
Mahkeme işe iade kararı verir. İşveren sizi işe almak zorundadır; almak istemezse 4-8 aylık tazminat (iş güvencesi tazminatı) öder. Ayrıca boşta geçen süre için en fazla 4 aya kadar ücret alırsınız.
Mobbingi nasıl ispat ederim?
E-posta kayıtları, tanıklık yapabilecek iş arkadaşları, psikolojik destek aldığınıza dair belgeler ve sistematik olduğunu gösteren tarih-sıklık belgesi önemlidir. Her vakayı anında not almanız ispat sürecini kolaylaştırır.